“ANG ALAALANG PILIT NILANG BINURA—NGUNIT ITO RIN ANG ARAW NA BUMALIK PARA BASAGIN ANG LAHAT NG KANILANG MUKHA.”
PROLOGUE — ANG ARAW NA DAPAT MASAYA, PERO MAY NAKATAGONG BAGYO
Sa pinakamahal na resort sa Batangas ginanap ang reunion ng pamilya ayaw ko nang balikan.
Nagpunta ako dahil pilit, hindi dahil gusto.
Ako si Jasmine, 29 anyos.
Ang anak na dati nilang tinawag na:
“Waley.”
“Walang mararating.”
“Anak ng katulong.”
“Sakit sa mata.”
Labindalawang taon akong naglaho sa buhay nila.
At sa araw na ito—
nagbalik ako.
Hindi para makipagbati.
Hindi para magpasikat.
Pero dahil may isang tao akong gustong makita…
ang lola kong nagpalaki sa’kin.
ANG REUNION NG MGA TAONG DI MARUNONG MAHIYA
Pagbukas ko ng malaking pinto ng function hall,
maririnig ko agad ang malutong na tawa, ang kalansing wine glass,
ang mga boses ng mga taong masyadong mataas ang tingin sa sarili.
Nakita nila ako.
Tumigil ang musika.
Tumigil ang tao.
At sa harap ko—
nakatayo si Aunt Regina, ang babae na minsan nagsampal sa’kin habang nagsisigaw:
“Wala kang breeding!
Hindi kita kadugo!”
Ngayon?
Nakanganga siya.
“J-Jasmine?
Ikaw ’yan?”
Tumango ako, kalmado.
“Ako nga.”
Ang mga pinsan kong nangaapi sa’kin dati—
yung nagtulak sa’kin sa putikan,
yung tumawa pag umiiyak ako,
yung nagpost ng “walang mukha, anak ng walang-kwenta”—
lahat sila ngayon naka-formal attire, naka-pearl, naka-gold.
At lahat sila…
tinitingnan ako mula ulo hanggang paa.
Pero hindi dahil nilait nila ako.
Dahil hindi nila in-expect ang anyo ko ngayon.
Makapal ang buhok ko,
matibay tindig ko,
mahal ang suot ko—
pero hindi iyon ang nagpa-tili sa kanila.
Ang guard sa likod ko,
ang driver,
ang dalawang assistant na may headset…
at ang black card na nakita nilang ipinasa ko sa counter.
ANG ALAALANG SINUBUKAN NILANG SUNGININ
Habang tumutugtog ang banda,
lumapit ako sa lola ko.
Naupo siya sa gilid, payat, nanginginig.
“La…”
Agad siyang umiyak.
“Jasmine, anak… ikaw ba ’yan?
Akala ko di na kita makikita.”
Niyakap ko siya—mahigpit, matagal, puno ng puwang na tinangkilik ko sa loob ng 12 taon.
Napatingin si Aunt Regina.
“Kumusta ka na?
We heard… nag-abroad ka raw? Nagsarado ang tindahan mo raw?
Nagrent ka raw ng kwarto sa slum?”
Ngumiti ako.
Hindi ako nagalit.
Hindi ako sumigaw.
Ngumiti lang.
“Ay oo, nag-abroad ako.
Nagsara ang tindahan ko dati.
At oo — nakatira ako sa slum.”
Nagkatinginan sila, mayabang at masaya sa “pagkabagsak” ko.
Pero nagpatuloy ako.
“Pero doon sa slum…
doon ko sinimulan ang negosyo ko.”
“At ang negosyong iyon…
ngayo’y may 3 branches, 40 staff, at kontrata sa tatlong bansa.”
Tumigil ang hangin.
ANG PAGBUBUKAS NG TOTOONG SUGAT
Bumalik sa isip ko ang gabi na iniwan nila ako.
Ako, labingpitong taong gulang,
nakaupo sa labas ng bahay nila, ulanan, gutom, nanginginig.
Ako yung batang nakikiusap:
“Tita… pasok po ako… uulan na…”
At sabi nila:
“Hindi ka namin kadugo.
Lumayas ka.”
Ayokong maalala,
pero sa harap nila—
hindi ko tinago.
“Naalala niyo nung itinapon niyo ako sa ulan?”
Tahimik silang lahat.
“Nung kinuha niyo pera ko sa scholarship?”
Walang sumagot.
“Nung sinabi niyo sa mga tao na anak ako ng ibang lalaki para mapahiya ang mama ko?”
Lalong walang sumagot.
Ngumiti ako, masakit pero elegante.
“Salamat sa inyo.
Kung hindi dahil diyan…
hindi ko lalakarin ang daan na nagdala sa’kin dito.”
ANG MOMENT NA NAGPASUBO SA KANILANG LAHAT
Lumapit si Aunt Regina, pilit ang ngiti.
“Uy Jasmine, since successful ka na pala…
baka naman gusto mong i-sponsor ang event natin ngayon?”
Tumawa ang mga pinsan ko.
“Uy para naman hindi kami mapahiya sa ibang guests.”
Parang kumulo dugo ko pero nanatiling kalmado ako.
Lumapit ako sa mic ng band.
At sinabi ko ang linyang nagpahinto sa lahat:
“Sponsor?
Pamilya kayo sa dugo…
pero hindi sa puso.”
Tahimik ang hall.
Hinawakan ko kamay ni lola ko.
“Ang pera ko, ang oras ko,
at ang lakas ko…
para lang sa taong nagmahal sa’kin kahit wala ako.”
“At hindi kayo ’yun.”
ANG PAGPUKUL NG KAMANAYAN SA PAGKATAO NILA
Nag-angat ako ng wine glass.
“Sa mga taong nanakit sa akin ng walang dahilan…”
Nakangiti sila, akala toast.
Pero sinundan ko:
“…salamat.
Ginawa niyo akong bato.
Pero siya”—turo ko kay lola—
“ginawa niya akong tao.”
Naluha si lola.
Naluha ang maraming tao na hindi ko inaasahan.
At ang pamilya kong nagmaliit sa akin?
Nakatungo.
EPILOGO — ANG PAGBALIK NG MGA HINDI NILA MAWAWAKAN
Pagkatapos ng event, lumapit sila sa akin isa-isa.
“Pwede ba tayo mag-usap?”
“Pwede mo ba kami tulungan?”
“Pwede mo ba kami isama sa project mo?”
Ngumiti lang ako.
“Hindi lahat ng pintuan na sinarado niyo dati ay uubra niyong buksan ulit.”
At habang pinapaupo ko si lola ko sa kotse ko,
narinig ko siyang bulong:
“Anak… ipinagmamalaki kita.”
Ngumiti ako, napahawak sa kamay niya.
“La, hindi ako bumalik para pagmalakihan sila.”
“Bumalik ako para ipakita sayo na hindi nasayang ang pagmamahal mo.”
